lão bà
Định nghĩa
- Danh từ:
- Người phụ nữ lớn tuổi: Từ dùng để chỉ một người phụ nữ đã cao tuổi, thường mang sắc thái thân mật, dân dã hoặc suồng sã.
- Vợ (cách gọi thân mật hoặc suồng sã giữa các cặp vợ chồng lớn tuổi): Trong khẩu ngữ, từ này đôi khi được dùng để một người chồng lớn tuổi gọi vợ mình.
Ví dụ sử dụng
Danh từ (nghĩa người phụ nữ lớn tuổi):
- Cụm từ "lão bà" thường xuất hiện trong các câu chuyện dân gian. (Từ "lão bà" thường xuất hiện trong các câu chuyện dân gian.)
- Bà lão bà bán hàng nước rất hiền hậu. (Bà cụ bán hàng nước rất hiền hậu.)
Danh từ (nghĩa vợ - cách gọi thân mật/suồng sã):
- Ông ấy hay nói đùa: "Lão bà tôi dặn phải về sớm." (Ông ấy hay nói đùa: "Bà nhà tôi dặn phải về sớm.")
- "Lão bà ơi, ra phụ tôi một tay!" - ông lão gọi vợ. ("Bà già ơi, ra phụ tôi một tay!" - ông lão gọi vợ.)
Các cách sử dụng nâng cao
Sắc thái từ vựng: Từ "lão bà" mang sắc thái khẩu ngữ, dân dã. Trong ngữ cảnh trang trọng hoặc lịch sự, nên dùng các từ như "cụ bà", "bà lão", "người phụ nữ lớn tuổi".
- Trong văn bản hành chính, không dùng từ "lão bà". (Trong văn bản hành chính, không dùng từ "lão bà".)
Cách dùng trong văn học, điện ảnh: Từ này thường được sử dụng để tạo tính cách cho nhân vật hoặc khắc họa bối cảnh làng quê, dân gian.
- Nhân vật lão bà trong truyện là một người rất nhân hậu. (Nhân vật bà cụ trong truyện là một người rất nhân hậu.)
Biến thể và từ gần giống
Bà lão (danh từ): Cách gọi phổ biến và trung tính hơn để chỉ người phụ nữ già.
- Một bà lão đang ngồi nghỉ ở gốc cây. (Một bà cụ đang ngồi nghỉ ở gốc cây.)
Cụ bà (danh từ): Cách gọi trang trọng, lịch sự, thể hiện sự kính trọng.
- Cụ bà năm nay đã ngoài chín mươi tuổi. (Cụ bà năm nay đã ngoài chín mươi tuổi.)
Mụ (danh từ): Một từ cổ hoặc mang sắc thái địa phương, đôi khi dùng để chỉ người phụ nữ lớn tuổi, có thể mang nghĩa không tốt (ví dụ: mụ phù thủy).
- Câu chuyện kể về một mụ phù thủy độc ác. (Câu chuyện kể về một bà phù thủy độc ác.)
Từ đồng nghĩa
- Bà già (danh từ): Cách gọi thân mật hoặc suồng sã để chỉ vợ hoặc một người phụ nữ lớn tuổi.
- Phu nhân (danh từ): Từ trang trọng để chỉ vợ (thường dùng trong các gia đình quyền quý xưa, hoặc ngữ cảnh trang trọng), không dùng để gọi chung người phụ nữ lớn tuổi.
Lưu ý sử dụng
- Ngữ cảnh: Từ "lão bà" chủ yếu dùng trong khẩu ngữ, giao tiếp thân mật hoặc trong văn học để tạo màu sắc. Cần thận trọng khi sử dụng vì có thể bị coi là thiếu lịch sự nếu dùng không đúng chỗ.
- Kết hợp từ: Từ này thường đứng một mình hoặc đi kèm với các đại từ sở hữu như "của tôi", "nhà tôi" ("lão bà tôi", "lão bà nhà tôi") khi nói về vợ mình.